Arkiv për Prill, 2009

DRITËRO AGOLLI

Posted in Uncategorized on Prill 6, 2009 by cakolli

PERLA – Revistë shkencore – Kulturore tremujore Perl – wissenschaftliche Zeitschrift – Kulturelle vierteljährlichen Viti XI 2006 Nr. Jahr 2006 Nr. XI. 4 (43) fq. 4 (43) pp. 39-47 39-47 Botuesi: Fondacioni Kulturor “Saadi Shirazi” – Tiranë Verlag: Cultural Foundation “Saadi Shirazi” – Tirana Një ditë dimri, rreth 25 vjet më parë, kur Dritëroi sapo kishte hyrë në gjysmën e dytë të shekullit të jetës së tij, shkova të prisja latën e druve në njësinë komunale të lagjes. Ein Wintertag, ca. 25 Jahren, als Dritëroi war gerade in die zweite Hälfte des Jahrhunderts in seinem Leben, ging auf die erwartete Verzinsung druve kommunale Einheit in diesem Quartal. – Unë të njoh! – Ich weiß! – më tha faturistja, kur iu përgjigja pyetjes si e kam emrin. – Faturistja hat mir gesagt, wenn sie die Frage beantworten, wie ich bereits genannt. – Mos ndjek gjë me korrespondencë degën e gjuhës shqipe në Universitet? – e pyeta. – Nicht mit verfolgen, was die Korrespondenz Zweig der albanischen Sprache an der Hochschule – Frage gestellt. – Jo, – ma ktheu, – po ti ke redaktuar romanin “Trëndafil në gotë” të Dritëro Agollit. – Nein, – ich – wenn Sie edited Roman “Rose im Glas”, um Dritëro Agolli. Dhe me të vërtetë “Trëndafili në gotë” qëndronte i hapur mbi tryezën e faturistes, si dëshmi e dashurisë së njerëzve të thjeshtë për letërsinë dhe për shkrimtarët e mirë. Und in der Tat “Rosa im Glas” stand offen auf den Tisch faturistes, als Beweis für die Menschen einfach nur Liebe für Literatur und für einen guten Schriftsteller. Faturistja e druve kishte qëlluar një nga ato lexueset e kujdesshme, që i lexojnë librat faqe për faqe e radhë për radhë dhe nuk i kishte shpëtuar as emri i redaktorit. Faturistja der druve Schuss hatte eine sorgfältige Lesekompetenz von denen, die lesen die Bücher Seite für Seite auf Rang Rang, und hatte auch nicht entgangen, der Name des Herausgebers. Ma merr mendja se në përfytyrimin e saj puna ime si redaktor do t’i ketë kaluar shumë përmasat e së vërtetës, por me atë rast mora vesh se ne gjuhëtarët bëhemi të njohur më fort kur u kryejmë ndonjë shërbim të vogël shkrimtarëve. Ich vermute, dass die përfytyrimin in seiner Arbeit wie mein Editor habe viele Dimensionen der Wahrheit, aber was, wenn ich gelernt, dass wir Linguisten bekannt geworden, wenn es schwieriger, mit einem kleinen Service-Schriftsteller. Kjo ndodhi më jep dorë të pohoj, bashkë me të tjerë, se krijuesit e vërtetë të gjuhëve letrare dhe të normës letrare janë shkrimtarët, është vepra e tyre ajo që e bën një popull të fitojë “shijen e leximit”, siç thoshte Holger Pederseni për Naim Frashërin (Naimi u dha shqiptarëve shijen e leximit 1 ), ajo që formon “ndërgjegjen gjuhësore” të kombit, siç thotë studiuesi ynë i Naimit, Jorgo Bulo 2 . Gjuhëtarët dhe shkenca e tyre nuk janë të plotfuqishëm për të bërë ç’të duan ata me gjuhën. Dies geschah auf, dass der Anspruch, zusammen mit anderen, dass die tatsächlichen Schöpfer von Werken der Literatur und Sprache Alphabetisierung sind Autoren, ihre Arbeit ist es, was ein Volk zu gewinnen, der “Geschmack des Lesens”, sagte Holger Pederseni wie für Naim Frasheri (Naim hat Albaner Geschmack Lesung 1), dass die Formen der “sprachlichen Bewusstseins” der Nation, wie unsere Wissenschaftler sagt Naim, Jorgo Blitz 2. Linguisten und ihre Wissenschaft nicht allmächtig zu tun, was sie wollen die mit der Sprache. Gjuhëtarët hartojnë atë gramatikë e atë drejtshkrim që në vija të trasha e kanë vendosur shkrimtarët në veprat e tyre. Grammatik, dass die Linguisten die Rechtschreibung in der dicke Linien haben die Schriftsteller in ihren Werken. Gjuhëtarët diçka lëmojnë e rregullojnë me metodat dhe arsyetimet e tyre, që t’i bëjnë shkrimtarët më të afërt njëri me tjetrin dhe me lexuesin. Linguists etwas lëmojnë regeln und ihren Fall, um Schriftsteller näher zusammen und der Leser. Kur është fjala për të alfabetizuar popujt pa tradita letrare, pa letërsi, krijohen komisione gjuhëtarësh që studiojnë dialektet e ndryshme dhe u hartojnë një gramatikë e një drejtshkrim, që të jenë sa më të përshtatshëm për t’u përvetësuar e për t’u zbatuar. Wenn es darum geht, Menschen ohne alfabetizuar literarischen Tradition, keine Literatur, die Ausschüsse Linguisten, die die verschiedenen Dialekte und eine Grammatik der Rechtschreibung, der besser geeignet für den Erwerb und die Umsetzung. Kjo teori, dmth. Diese Theorie, dh. teoria për të krijuar një gjuhë letrare duke nxjerrë, si të thuash, një emërues sa më të përbashkët të ligjërimeve popullore të pashkruara, në rastin e shqipes ka dalë e pafrytshme. Theorie, um eine literarische Sprache im Zuge der, wie sie waren, einen gemeinsamen Nenner zu trillern populäre ungeschriebenen, im Fall der albanischen hat sich fruchtlos. Çështja është zgjidhur duke u mbështetur në njërin nga variantet letrare organike, që ka pasur epërsi reale lëvrimi gjatë periudhës së zgjimit kombëtar. Das Problem wird gelöst, indem sie sich auf eine der literarischen ökologischen Versionen, die ein echter Vorteil, lassen Sie während der Nationalen Erwachens. Unë nuk besoj se sikur në krye të punëve të Shqipërisë pas 1944-ës të kishte ardhur Mithat Frashëri me Abaz Ermenjin e të tjerë, çështja gjuhësore do të ishte zgjidhur ndryshe. Ich glaube nicht, dass die frühen Arbeiten von Albanien nach der 1944-haben sich mit Mithat Frasheri Ermenjin Abbas und andere, die Sprache wäre anders gelöst. E nisa kështu fjalën time, se përpjekjet e mbrapshta për ta përbaltur gjuhën letrare të sotme si imponim arbitrar të diktaturës jo vetëm nuk kanë reshtur, por kanë marrë forma më të stërholluara, duke rrahur të zhbëhet Konsulta gjuhësore e Prishtinës (1968), Kongresi i Drejtshkrimit (1972) dhe të sajohet subjektivisht një lloj gjuhe kompromisesh komisioni, as mish as peshk ose edhe mish edhe peshk, si fazë e ndërmjetme për zhvillime të mëtejme më rrënjësore. NISAT Und damit meine Rede, dass der Teufelskreis versucht, schlammig die aktuelle literarische Sprache als willkürlichen Einführung der Diktatur nicht nur reshtur, haben aber die meisten üppigen Form, geschlagen von der Sprache zhbëhet Konsultation Pristina (1968), Congress Spell (1972) und eine Art von Sprache sajohet subjektivisht Ausschuss Kompromisse, weder Fleisch noch Fisch oder Fleisch und Fisch, wie die Zwischenstufe für die weitere Entwicklung auf dem Root. Dmth. Ie. ajo Zonja e zotërinj , që thashë kur mora fjalën, do të bëhet një herë Zonja e zotërij e pastaj Zoja e zotni , që kështu edhe shkenca jonë gjuhësore të përqafojë të renë dhe të shkëputet nga “gjuha e drunjtë” e së kaluarës. Sehr geehrte Damen und Herren es, wenn ich sage, dass ich zu einer Zeit, in der Frau zotërij dann Zoja der zotni, so dass die Wissenschaft auf, unsere Sprache und das Rentier auf Abspaltung von der “Sprache der Bäume” der Vergangenheit an. Dritëroi erdhi në letërsinë shqipe, siç e ka shkruar vetë, me torbën e tij të mbushur me baltë nga Devolli. Dritëroi kam in albanischen Literatur, die sich schriftlich, mit seinen Torben mit Schlick aus Devolli. Por që kjo baltë e mirë e Devollit të bëhet letërsi, duhet dhe ajo “fryma e shenjtë” ose ai “demoni i krijimit”, që kam përshtypjen sikur te Dritëroi ka zbritur nga malet e Dangëllisë nëpërmjet pllajës së Kolonjës. Poezia e Dritëroit lind natyrshëm dhe e shëndetshme, pa shtërzime; ai e zotëron mirë artin e lakmueshëm për të bërë vargje të rrjedhshme, që hyjnë në zemër, që mësohen e mbahen mend. Aber diese gute Devolli zu schlammig Literatur, und es sollte “Heilige Geist” oder “demoni schaffen,” den Eindruck, dass ich Dritëroi hat, stammt aus den Bergen von Dangëllisë durch pllajës die Kolonjës. Poesie der Dritëroit sich natürlich und gesund, ohne shtërzime, er besitzt die beneidenswerte gute Kunst, um den Vers Schlanke, in die Herzen, die gelehrt und im Auge behalten. Siç e përmend Agim Vinca 3 , Dritëroi sikur e nguliti mirë në mendje atë porosinë e këngëtarit Vehip Qorri, në vitet kur ishte nxënës gjimnazi në Gjirokastër. Wie bereits erwähnt Agim Vinca 3, Dritëroi auch die nguliti, dass Nachricht Vehip Sänger Qorri, in den Jahren, als er Schüler in Gymnasium Gjirokaster. Atëherë Vehipi i pati thënë: Dann werden die Vehipi gesagt hatte: O Dritor, more Dritor, O Dritor, mehr Dritor, Mos i bëj vjershat me zor… Dichten nicht schwer … Dhe Dritëroi poet e mbajti vath në vesh porosinë e këngëtarit të verbër popullor. Dritëroi Dichter und hielten den Ohrring im Ohr, um blinden Folk-Sängerin. Me poezinë e tij Dritëroi “bisedon ngrohtë me njerëzit, flet me ta thjesht e bukur, duke i dhënë poezisë tonin e një bisede të përzemërt e intime” 4 . Mit seiner Lyrik Dritëroi “hot sprechen mit Menschen, sprechen mit ihnen einfach nur schön, die Poesie ein Signal von der freundschaftlichen und intimen Gespräch” 4. Jo vetëm poezia, po edhe proza e D. Nicht nur, Poesie und Prosa von D. Agollit, dallohet për një përpunim mjeshtëror të gjuhës së gjallë të njerëzve të thjeshtë. Agolli, die sich für eine geschickte Manipulation der Sprache der einfachen Menschen am Leben zu erhalten. Te veprat e Dritëroit të bën për vete pasuria, gjallëria, larmia e ngjyrave dhe e aromave të ligjërimit popullor. Die Arbeiten Dritëroit, um für sich selbst Wohlstand, gjallëria, Vielfalt der Farben und der Legalisierung des beliebten Duft. Mbaj mend se kur lexova “Zhurmën e erërave të dikurshme” (1964), vepra e parë në prozë e shkrimtarit, më tërhoqi aq shumë edhe gjuha e tregimeve dhe e personazheve të tyre. Denken Sie daran, dass, wenn Sie lesen, “das Rauschen der Winde Vergangenheit” (1964), Werke in den ersten Prosa-Schriftsteller, habe ich so viele Geschichten und die Sprache der Zeichen. Me atë mjeshtëri të të treguarit ai vazhdoi edhe në veprat e tjera më pas. Mit der Fähigkeit, treguarit er in den anderen späteren Werken. Nuk besoj se ka ndonjë që e ka lënë në mes një libër të Dritëroit. Ich glaube nicht, dass es alle, die links zwischen einem Buch Dritëroit. Unë e dija që shkrimtari ynë devolli ka lexues dhe miq e dashamirë në Kosovë, po, të them të drejtën, u befasova në panairin e sivjetmë të librit, kur u paraqit një libër prej 360 faqesh i përgatitur nga z. Ich weiß, dass der Schriftsteller hat Devolli unsere Leser und Freunde und Liebhaber im Kosovo ist, das Recht zu sagen, war befasova in sivjetmë Buchmesse, wenn er ein Buch mit 360 Seiten, die von Herrn Merxhan Avdyli, një përmbledhje studimesh të autorëve nga Kosova për veprën letrare të Dritëro Agollit. Coral Avdyli, eine Überprüfung der Studien von den Autoren der literarischen Arbeit für den Kosovo Dritëro Agolli. Ka kohë që një gazetë në Prishtinë jep e merr t’u mbushë mendjen njerëzve se kjo shqipe letrare që shkruajnë Dritëroi e të tjerë, këtej e andej, është si një bimë që nuk zë, që nuk bëhet në truallin e Kosovës, prandaj do modifikuar me doemos, do krijuar një gjuhë OMGj 5 në laborator, ndryshe e mori lumi gjuhën shqipe. Ist seit langem eine Zeitung in Pristina gibt dauert, bis die Menschen, dass die albanischen literarischen Schreiben Dritëroi und andere, und somit gibt es eine Pflanze, klingt nicht, das ist nicht in das Land des Kosovo, wird daher geändert unbedingt mit, wird ein Sprachlabor in OMGj 5, die eine andere Sprache Albanisch Fluss. Po ja që ky libër provon të kundërtën: vepra e Dritëroit jo vetëm lexohet, po edhe shijohet aq mirë në Kosovë, pikërisht se është një gjuhë e gjallë, e natyrshme, që mbështetet në traditën dhe e shpie përpara, nuk është një OMGj. Aber dieses Buch beweist, ist, dass das Gegenteil: die Dritëroit arbeitet nicht nur lesen, sondern auch shijohet als auch im Kosovo, nämlich, dass eine Sprache ist lebendig, natürlich auf der Grundlage der Tradition und bringt, ist nicht OMGj. Përmenda më lart atë torbën me baltë nga Devolli që ka sjellë Dritëroi në letërsinë shqipe dhe në gjuhën e saj. Oben erwähnten es Torben mit Schlamm aus Devolli, dass hat Dritëroi im albanischen Literatur und seine Sprache. Po ai nuk e ka mbushur torbën kuturu. Aber er hat nicht eingereicht Torben zufällig. Si filolog i mirë, ka ditur të zgjedhë e të përzgjedhë. Dhe zgjedhja e parë që bëjnë shkrimtarët kur marrin me vete baltën e gurët e vendlindjes, është që të lënë mënjanë ca gjëra tepër të veçanta, që mund të mos u bien mirë në vesh të tjerëve. Wie gut Sprachwissenschaftler, ist bekannt, um zu wählen. Und wer sind die erste Wahl, wenn Autoren, die Steine mit ihnen baltën des Landes, ist es, neben einigen sehr spezifische Dinge, die vielleicht nicht auf den guten andere. P.sh. devollinjtë kanë thënë (mbase ca e ca thonë edhe sot): e shçunë (e shtunë), dë grazhdit (në grazhd), e ndejmë bë (mbë) diellt, lajem e krijem ose lajesha e krijesha (lahem e krihem, lahesha e krihesha), po Dritëroi nuk i ka vënë të flasin kështu devollinjtë e veprave të tij, se shkrimtari e di që duhet të synojë nga më e përbashkëta. Në gjuhën e letërsisë ekzotizmat krahinorë nuk kanë vlerë si në një ekspozitë veshjesh popullore. Z. B. devollinjtë gesagt haben (und vielleicht noch einige einige sagen, auch heute noch): Die shçunë (Samstag), de grazhdit (im Stall), und wurde ndejmë (MBE) So, lajem der krijem oder lajesha der krijesha (Waschen der krihem , waschen Sie die krihesha), hat aber nicht so Dritëroi sprechen devollinjtë seiner Werke, der Schriftsteller, muss wissen, dass das gemeinsame Ziel. In der Sprache der Literatur nicht ekzotizmat Provinz Wert wie eine Ausstellung Modistin beliebt. Dritëroi merret vesh që i përket një hapësire dialektore të caktuar, asaj që dialektologët e quajnë toskërishte verilindore dhe që i ka dhënë kulturës shqiptare lisa nga më të lartët 6 . Dritëroi, die auf diesem Raum gehört zu einem gewissen dialektischen, dass dialektologët Anruf toskërishte Nordosten und albanischer Kultur hat Lisa die höhere 6. Në veprat e para Dritëroi ka plot forma, si: ecnja, flisnja, suallë, duallë, muarëm, u dehmë, e pabesuarshme etj., po që kur vuri nënshkrimin si delegat i Kongresit të Drejtshkrimit (si sot 34 vjet më parë), u ka lënë dorë të lirë redaktorëve të tij t’ia ndreqin sipas rregullave, paçka se ashtu mbase i vjen më mbarë të shkruajë. In den Arbeiten vor Dritëroi hat Formen, wie ecnja, flisnja, suallë, duallë, muarëm wurde dehmë, usw. Die pabesuarshme. Ist das bei der Unterzeichnung als Delegierter stellte fest, Kongress-Zauber (wie vor 34 Jahren heute), war linke Hand auf seine freie Redakteure für die Reparatur im Rahmen der Regeln, so dass vielleicht die Packung, die in weiten schreiben. Ai e di se norma letrare është në të vërtetë një madhësi ideale drejt së cilës synojmë, dhe dikush i afrohet më shumë e dikush më pak, po nuk e arrijmë dot, se njerëzit janë qenie shoqërore, nuk i nxjerr fabrika njësoj e as shkolla nuk i bën dot njësoj. Er weiß, dass Alphabetisierungsquote ist eigentlich eine ideale Größe, die wir beabsichtigen, und jemand Ansätze einer der weniger, wenn sie nicht erreichen Punkt, dass die Menschen sind soziale Wesen, nicht entlocken den gleichen Fabriken oder Schulen, die nicht um die gleichen Punkt. A është Dritëroi nga ata shkrimtarë që i rrinë gjuhës me daltë e me limë në dorë? Ist Dritëroi von den Schriftstellern, die den Aufenthalt mit der Sprache Datei mit dem Meißel in der Hand? Nuk ta jep atë përshtypje. Nicht zu ihm beeindruckt. Mua më duket se ai ka një aftësi tjetër. Scheint mir, dass er eine andere Fähigkeit. Siç thoshte Gi dë Mopasani, “Cilado që të jetë ajo që kërkojmë të themi, s’ka veçse një emër për ta emërtuar, një folje për t’i dhënë jetë e një mbiemër për ta cilësuar.” 7 Pena e Dritëroit ka dhuntinë magjike që ta ndjellë lehtë e pa mundim fjalën e duhur, kuptimisht e stilistikisht, dhe të mos kënaqet me të përafërtën. Kjo është fjala që gdhend gurin (siç e ka quajtur ai vetë një përmbledhje të tijën poetike), fjala që gdhend në kujtesën tonë shkrimtarësinë e Dritëroit, që e bën atë të dallohet. Gi de Mopasani den Worten, “was auch immer das ist, was sie sagen wollen, aber nicht als einen Namen für ein Verb zu werden, einen Namen zu dem, was.” Pena 7 der Gunst Dritëroit hat Magie leicht zu evozieren die Schmerzen ohne die richtige Wort, kuptimisht die stilistikisht, und nicht, um sich përafërtën. Dies ist der Stein-Meißel (wie er selbst hat eine Überprüfung der tijën Poesie), die sich eintragen unsere Erinnerungen shkrimtarësinë Die Dritëroit, das es anders. Dhe kjo mendoj se e ka një shpjegim, që më ka ardhur ndër mend kur lexoja “Zhurmën e erërave të dikurshme” e sidomos tregimin “Lamtumirë, kapedani im!”. Und ich denke, das ist eine Erklärung, die zu bedeuten, wenn sie “das Rauschen der Winde Vergangenheit”, insbesondere die Geschichte “Farewell, My kapedani.” M’u kujtua atëherë ajo që ka shkruar Maksim Gorki për veten, se ai që fëmijë ishte i mbushur plot e përplot me rrëfenjat e gjyshes, me fjalët e shprehjet e saj, ashtu siç është plot e përplot zgjoi me mjaltë (kak ulej mjodom). Ich daran erinnert, dass Maxim Gorki schrieb für sich selbst, er war der Sohn voller die Geschichte der Großmutter, mit ihrer Wörter und Ausdrücke, wie voll von Honig zgjoi (kak fallen mjodom) . Dhe Dritëroi, do të thosha, është plot e përplot me mjaltin e gjuhës shqipe, me fjalët e shprehjet e vendlindjes, të prindërve, të njerëzve të tij të afërt e të shumë e shumë të tjerëve që ka njohur në jetë e që i ka vërejtur si flasin, si shprehen, si tregojnë, dhe ka përkryer kështu hap pas hapi artin e vështirë të narracionit. Und Dritëroi, würde ich sagen, ist voll von Honig mit der albanischen Sprache, mit Wörtern und Ausdrücken Land, Eltern, Menschen nahe zu ihm und viele, viele andere zu erkennen, dass die beobachteten so sprechen, wie sie als eine Show, und damit perfekt die Kunst der Schritt narracionit schwierig. Dritëroi shkrimtar nuk dallohet si krijues fjalësh të reja. Dritëroi nicht unterscheiden Schriftsteller als Schöpfer der neuen Wörter. Kolegu im Miço Samara, në një artikull “Shkrimtari dhe gjuha” 8 , që e ka shkruar para një muaji si devolliu për devollinë, pak gjë ka arritur të gjejë. Mein Kollege Mico Samara, in einem Artikel “Schriftsteller und Sprache” 8, die hat einen Monat vor als devolliu für devollinë, wenig gelungen ist, zu finden. Për ato gjëra që shkruan, Dritëroi rrallë e tek e ka ndier nevojën të krijojë fjalë të reja, si p.sh. Für die Dinge, die liest, Dritëroi selten fühlte die Notwendigkeit, neue Wörter, wie z. B. kur Cute Babulja në monologun e tij flet për “hundëthyerjet” që ndodhnin dikur nëpër hanet, ose për diplomatët “punëpazgjidhur”. niedlich, wenn Babulja in monologun spricht über seine “hundëthyerjet”, die einmal ganz essen oder Diplomaten “punëpazgjidhur. Dritëroit i mjaftojnë ato fjalë që tashmë janë e që i dinë të gjithë, veçse duhen përdorur me vend. Dritëroit genug der Worte, die bereits wissen, dass alle, sondern sollte verwendet. Dhe që t’u japë një mësim atyre që nuk e dinë këtë, Dritëroi e bën Bamkën e “Arkës së Djallit” të shpikë dhe një fjalë të re, kur përshkruan këtë skenë në fletoren e tij: Und eine Lehre für diejenigen, die nicht wissen, Dritëroi macht Bamkën die “Arkës der Teufel” und zu erfinden, ein neues Wort bei der Beschreibung dieser Phase in seinem Blatt: “Vetura ndali dhe nga dyert e saj dolën dy veta, përveç shoferit. “Auto angehalten und die Türen aus zwei Personen, mit Ausnahme des Fahrers. Njëri nga ata ishte Cute Babulja, i veshur me kostum të zi dhe i kokosur me një borsalinë shumë moderne. Einer von ihnen war niedlich Babulja, gekleidet in schwarzem Anzug und kokosur mit einer sehr modernen borsalinë. Kjo borsalinë u bë shkak që unë të krijoj fjalën “kokosur”, që do të thotë “të vësh në kokë kapele”, siç themi “veshur” dhe “mbathur”. Dies wurde borsalinë, weil ich das Wort “kokosur”, was soviel bedeutet wie “die schwierige Kopf hat”, so sagen Sie “gekleidet” und “mbathur. E krijova këtë fjalë se shkrimtarët fjalën “veshur” e përdorin edhe për “mbathur” edhe për mbajtjen e kapelës në kokë, si “vesh këpucët, vesh kapelën e të tjera.” 9 Die Autoren, die dieses Wort, dass das Wort “unverfallbar” zu verwenden “mbathur” für die Aufrechterhaltung der kapelës in den Kopf, als “finden Sie Schuhe, finden kapelën der anderen Seite.” 9 Me sa di unë, Dritëroit i takon merita e krijimit të emrit sharrëtar për të zëvendësuar fjalën sharrëxhi (me prapashtesë turke). Ai ka gjithashtu meritën për krijimin e fjalës pijetar (me të njëjtën prapashtesë si shkrimtar e vjershëtar ), një emërtim fisnikërues për bekrinjtë, për ata që të shijuarit e verës e të rakisë e kanë si një lloj arti, një magji për të ndjellë muzën, ndryshe nga pijanecët , që të pirët e kanë ves të keq. Sharrëtari hyri më në fund te “Fjalori i shqipes së sotme” (2002), po pijetarit nuk i është hapur ende dera e fjalorit. Soweit ich weiß, Dritëroit gehört zu verdienen die Schaffung von sharrëtar Namen zu ersetzen, das Wort Lumberjack (mit den türkischen Suffix). Er ist auch für die Schaffung gutgeschrieben pijetar Wort (mit dem gleichen Suffix als Autor vjershëtar), ein Label fisnikërues für bekrinjtë , für die der shijuarit Sommer rakisë haben eine Art von Kunst, zaubern eine magische Museum, anders als Trinker, die potation haben schlechte Angewohnheit. Sharrëtari schließlich in das “Wörterbuch der heutigen Albanisch “(2002), ist pijetarit ist noch nicht die Tür des Wortschatzes. Dritëroi, e dimë të gjithë (jo më si shkrimtar, po si publicist), ka krijuar edhe një fjalë që mori dhenë, po që nuk më vjen mbarë ta them këtu 10 ; ai që do t’i bjerë të hartojë fjalët e shkronjës Sh në fjalorin e madh të ardhshëm të shqipes, do ta vrasë ca mendjen ta vërë a të mos e vërë atë fjalë në fjalor. Dritëroi, wissen alle (und nicht als Schriftsteller, sondern auch als Herausgeber), hat auch ein Wort, dass die empfangenen Daten, ist nicht schön zu sagen, ich bin hier 10;, dass er unter den Entwurf des Schreibens Sh Worte in den Worten der nächsten albanischen groß, einige würden töten, um einen Geist nicht, um die Wörter in das Wörterbuch. Mbase deri atëherë rrethanat që e krijuan atë fjalë do të jenë kapërcyer bashkë me periudhën e stërzgjatur të transicionit. Vielleicht ist dann der Fall, dass das Wort zu überwinden mit längeren Zeitraum des Übergangs. Dritëroi i përket brezit të shkrimtarëve që hoqi dorë nga përdorimi i huazimeve krahinorë për tipizimin e mjediseve e të personazheve. Dritëroi gehört Generation von Schriftstellern, ging die Verwendung von Anleihen für Einrichtungen der Provinz tipizimin von Zeichen. Më parë disa shkrimtarë futnin në punë gjithfarë sllavizmash e greqizmash të anëve të tyre për të tipizuar personazhin ose për të dhënë ngjyresën vendore. 11 Po me kohë e kuptuan se kjo u bënte dëm veprave të tyre dhe gjuhës shqipe. Früher, einige Autoren stellen die vielfältigen Arbeiten sllavizmash der greqizmash den Seiten von ihren Charakter zu tipizuar oder zu inländischen ngjyresën. 11 Wenn die Zeit, dass es dabei Schaden für ihre Arbeit und albanischer Sprache. Kështu, vetë Mitrush Kuteli, kur ribotoi tregimet, i krehu ca nga këto fjalë dhe “Xha Brahon e Shkumbanicës” e bëri “Xha Brahua i Shkumbanores”. So, Leute Mitrush Kuteli, wenn ribotoi Geschichten, krehu einige von diesen Wörtern und “Xha Brahon der Shkumbanicës” gemacht “Xha Brahua der Shkumbanores. Dritëroi është treguar shumë i kursyer me sllavizmat e Devollit. Dritëroi ist sehr sparsam mit dem sllavizmat Devolli. Fjalë si bubrekë, butur, esh, gollomesh, korminë, piavicë etj. Wie bubrekë, butur, Lieblings-, Akt-, korminë usw. piavicë. ose greqizma si kumbisem, potis, silloisem, nasqiris, ngalas e të tjera si këto, që i kanë përdorur disa shkrimtarë nga anët e Gjirokastrës, nuk shërbejnë më për tipizime personazhesh e mjedisesh, po kanë zbritur në regjistrin e mjeteve për humor në teatrin e varietesë. Pak më ndryshe është puna me turqizmat. oder greqizma als kumbisem, potis, silloisem, nasqiris, ngalas die anderen, da diese, die von einigen Autoren haben die Seiten der Gjirokastra, dienen nicht mehr Zeichen und Charakterisierung Einrichtungen, sondern sind auf der Datenbank für Humor im Theater varietesë. wenig anders ist die Arbeit turqizmat. Disa nga personazhet e Dritëroit janë të tillë, që u shkojnë ca turqizma. Einige der Zeichen Dritëroit sind, so dass einige turqizma gehen. Nja dy turqizma si malum e qibër , Dritëroi i ka të vetat. Ein paar turqizma als malum der fastidiousness, Dritëroi hat seine eigene. Po edhe këto po dalin nga gjuha e letërsisë. 12 Aber selbst wenn diese sich aus der Sprache der Literatur. 12 Nuk mund të lë pa përmendur edhe një herë atë dialogun e njohur të Demkës me Zenepen, që Dritëroi sikur e ka shkruar me porosi për ne gjuhëtarët. Sie können nicht verlassen, ohne zu erwähnen, wieder einmal, dass der Dialog mit Zenepen bekannt Demkës, dass, wenn Dritëroi hat Aufträge für die Linguisten. E kemi përdorur shumë herë në kumtesat tona, që të tregojmë me një shembull domethënës rrezikun e burokratizimit të gjuhës deri në bisedat familjare: Wir haben viele Male in unserer Zeitung, die ein erhebliches Risiko von etwa burokratizimit Sprache Gesprächen der Familie: (Zenepja, duke hedhur gjellën në pjata, thotë:) (Zenepja, werfen Gerichte in gjellën, sagt:) – Demkë, ti ke kohë që nuk ke lexuar asnjë libër…. – Demkë, haben Sie keine Zeit zum Lesen eines Buches …. – Në këtë drejtim ke të drejtë. Çështja është se konditat e të lexuarit më janë vështirësuar, – them unë. – In diesem Zusammenhang haben Sie Anspruch. Das Problem ist, dass die Bedingungen sind schwierig zu lexuarit, – sage ich. Ajo ngrin në këmbë. Es friert zu Fuß. Fjalët e mia e habitën. Das Wort hat mich überrascht. – Demkë – thotë ajo, – ti harrove të flasësh! – Demkë – sagt sie – Sie haben vergessen zu sprechen! Unë qesh. Ich lache. – Ti sot po më habit! – Sie sind jetzt auf Surprise! Ti thua “në këtë drejtim ke të drejtë”. Sie sagen, “in dieser Hinsicht sind Sie berechtigt.” Ti nuk ke folur kështu më parë… Sie haben nicht gesprochen, so vor … Unë vij në vete. Ich wache auf. Pa e kuptuar edhe vetë, paskam folur me gruan me gjuhën e raporteve që shkruaj… Ohne Verständnis selbst, im Gespräch mit der Frau paskam Sprache zu schreiben, Berichte … Në 75-vjetorin e lindjes (fati e ka hedhur në një shoqëri shumë interesante) janë botuar nëpër gazeta shumë fotografi të Dritëroit. In den 75-Jahrestag der Geburt (des Schicksals hat sich in einer Gesellschaft sehr interessant) werden in vielen Zeitungen Dritëroit Fotos. Duke parë portretin e tij të fisnikëruar nga vitet që ka mbi shpinë dhe sytë e tij që duket sikur më shumë vështrojnë brenda vetes sesa jashtë, më bëhet sikur dëgjoj atë këngën e poetit popullor kolonjar: Sehen seiner ikonischen Veredelung der Jahre hat auf dem Rücken und Augen, scheint sich mehr in sich als die außerhalb, mehr hören, wie er populäre Lied Dichter kolonjar: Në kohë të pleqërisë, In der Zeit von Alter, Ç’më zunë halle të rënda,…. Tante Ç’më gefangen schwere ,…. Hallet e rënda i bëjnë shkrimtarët të krijojnë vepra të mëdha. Hall of doing schweren Schriftsteller Werke zu schaffen, groß. Unë i uroj jubilarit tonë të nderuar të ketë shëndet et’i shkojë deri në fund shekullit të jetës së tij, që të hedhë në kartë me fjalët e gjuhës sonë të zjarrtë sa më shumë nga ato që bluan e përbluan në mokrat e shqetësimeve e të përjetimeve të tij të thella si shkrimtar. Ich wünsche jubilarit unsere Ehre zu haben et’i Gesundheit Jahrhundert gehen bis zum Ende seines Lebens, in denen auf der Karte mit den Worten unserer Sprache, die mehr als diejenigen, die glühende bluan der përbluan in mokrat Anliegen der seiner tiefen Erfahrungen als Schriftsteller. D. D. Agolli Agolli Kali dhe gomari Kali und Esel -Përrallë- -Dream — Kalonin në një shteg të ngushtë mali In einem schmalen Höhenweg Gomari para, pas gomarit kali. Ass ersten, nach dem Pferd Esel. Të dy me thasë të ngarkuar mirë Die beiden Säcke geladen mit guten Nga vapa të munduar e djersirë. Von der Hitze des djersirë versucht. Fshatari donte shpejt në fshat të arrinte Villager will bald in der Gemeinde Dhe kalit vitheve me shkop i binte. Und die unteren Pole der Saison zurück. Po kali më në fund durimin humbi, Wenn das Pferd hat schließlich die Geduld verloren, E ngriti bishtin dhe samarin tundi: Das erhöht Bishti Samarin und schütteln: “Mbaj dorën, se ta hedh përdhe samarin, “Halten Sie Ihre Hand, dass das Wort Samarin, Ti para meje pse ma nxjerr gomarin? Sie vor mir aber meine Esel? E ku të vete vallë, unë i ngrati, Und dort, wo sie vielleicht, ich ngrati, Kur rrugën ma ka zënë veshëgjati? Wenn die Straße Ich bin veshëgjati? Përpara nxirrmë mua të mos vuash Vor nxirrmë mich nicht vuash Pastaj rrihe gomarin sa të duash!” Dann rrihe Esel, wie Sie wollen! ” 1984 1984

Advertisements

SHPRESA RAMA NGA VUSHTRIA-TALENTE E BOTËS

Posted in Uncategorized on Prill 6, 2009 by cakolli

Agjencia e Lajmeve-VushtrriaPress Kontaktoni Redaksinë: vushtrriapress@hotmail.com Shpresa Rama nga Vushtrria, talente e botës Shpresa Rama nga Vushtrria, talente e botës -VushtrriaPRESS Foto:Shpresa Rama Shkruar nga Fatlum SADIKU & Rexhep KERA Shpresa Rama është një vajzë e re nga Vushtrria e cila arriti që në mesin e mbi 5 milion (nuk lexuat gabim, 5 milion) konkurruesve nga tërë bota ta zë vendin e parë në shkrimin e eseve. Shpresa esen e saj e kishte shkruar për babën e saj, i cili kishte vdekur kur ajo ishte vetëm tre vjeçare. Gara ndërkombëtare “Eseja më e mirë” u mbajt vitin e kaluar në Emiratet e Bashkuara Arabe, ndërsa shkrimet konkurruesit i dërguan nëpërmjet postës elektronike. Titulli “Eseistja më e mirë” i takoi kosovares nga Vushtrria, Shpresa Rama.Para fitimit të këtij çmimi në nivelin botëror, Shpresa ishte mësuar të jetë e para gati në të gjitha aktivitetet e saja, e në veçanti në mësimet si nxënëse e shkollës fillore dhe të mesme. Talenti i saj nuk kufizohet vetëm në mësim dhe në shkrim. Ajo shquhet edhe me aftësinë për këndim, pikturë, moderatore e programeve dhe pjesëmarrja në aktivitete humanitare. Gjatë shkollimit fillor, ajo me vetë iniciativë themeloi shoqatën bamirëse “5-shja bamirëse” dhe me ndihmat e mbledhura u ndihmuan nxënësit e shkollës fillore “Mustafë Venhari”, shkollë në të cilën edhe Shpresa vijoi mësimet. Motivimi për të marrë pjesë në këtë garë asaj nuk i kishte ardhur nga ambicia për të qenë e para ose për të fituar mjete materiale, por ishte bindja e plotë se All-llahu ndihmon në çdo hapë të jetës. Malli për babanë, të cilit as fytyra e as ndonjë fjalë e thënë nuk i kishin mbetur në kujtesën e Shpresës, ishin elemente shtytëse për të shkruar një ese me titullin “Letër babait”. Më poshtë kemi sjellë për ju tekstin e eses fituese në garën ndërkombëtare të mbajtur vitin e kaluar në Emiratet e Bashkuara Arabe. Letër babait Dita po merrte kah të kundërt. Gjersa shikoja perëndimin e diellit, tinguj të trishtuar vetmie bashkë me flladin pranveror më përkëdhelnin flokët…Ah ajo përkëdhelje do të doja të ishte nga dora e tim eti sepse nuk i mbaj dot në mend ledhatimet atërore!…Po ti o lot më shkarravite fjalët që po shkruaja në letrën, të cilën dua ta adresoj në dyert e parajsës, te Ai që më la me lot në sy, te Ai që la një vend të zbrazët në tryezë, te Ai që më dha dhe një emër tjetër-emrin jetim. * * * I dashuri Baba! E bëra zemrën gur dhe me mallin më të madh dua të të shkruaj,të të tregoj sa të dua, sa jam rritur. Dita kur më le ishte ditë me shi,…, atëkohë s’dija të derdhja lot, andaj qielli qau për mua. Acar, dëborë në mua mbretëroi, ndonëse ishte kohë vere. Tri vjet isha kur më le, këtë e di dhe Ti e unë se di sa vjeç isha,por nëna më tregoi. Ajo më flet shumë për Ty. E di baba, shpesh më merr malli të dëgjoj ndonjë fjalë nga Ty, ta di ç’zë kishe, ta shikoj buzëqeshjen Tënde, por kot. Jeta qenka i vetmi libër që s’mund t’ia kthesh fletët prapa! Më le vetëm, por s’dua të jem robëreshë e vetmisë, prandaj shpesh qesh,…, qesh të të sjell ty pranë sepse më thonë që buzëqeshja ime i ngjan tëndes. Më bëhet qejfi kur më flasin për Ty, kur më tregojnë sa më doje, si më ngritje lartë dhe më përqafoje! Sa keq!…Mua s’më kujtohet as edhe një qik, andaj qaj për ditët e lumtura që u venitën në harresë dhe qesh kur më rrahin krahët dhe të lavdërojnë Ty. Vërtetë të falem që më le pas veprën tënde të mirë! Me të krenohem, ndjehem e fortë, ndaj askush s’më nget, s’më ulë poshtë. Por, lotin e kam shok në çdo ditë të rëndësishme për mua… Është mirë të vijmë në këtë jetë duke qarë dhe të tjerët të qeshin, e pastaj ne të vdesim duke qeshur dhe t’i lëmë të tjerët të qajnë për ne. Kjo është filozofia dhe realiteti bashkë. Qajmë për njeriun e pastër, për engjëllin që fluturoi në amshim…Ngadalë e kuptova se në këtë jetë jemi të ftuar për një kohë të shkurtër dhe ikim me trenin e pakthyeshmërisë. Këtij treni i takove Ti, i dashuri baba, por dhe unë do të jem udhëtare e këtij rrugëtimi, si edhe të gjithë njerëzit tjerë. E ke parasysh? Jetoj me një shpresë të ndryer në gji që kur të vij tek Ty, të më presësh me buzëqeshjen që i jep babai bijës së tij. Ndoshta s’do të të njoh, por mbaje këtë letër në dorë dhe do të takohemi, atje në përjetësi, në parajsë ku ke zënë vend qe sa kohë. TË DON ME GJITHË ZEMËR! Bija jote ________________ P.S.: Të lutem, m’i bëj të fala pejgamberit tim Muhamedit a.s. dhe lutju Zotit në emrin tim që të m`i falin gabimet e mia, të familjes time dhe gjithë njerëzve që e lexuan këtë ese. Shpresa Rama Përgatitën: Fatlum SADIKU dhe Rexhep KERA

FOTO LLEMADEO

Posted in Uncategorized on Prill 6, 2009 by cakolli

Fotografie Llemadeo Fotostudio Llemadeo – Fotograf Bochum Ob Passfotos, Bewerbungsfotos, Hochzeitsfotos, Portraits, … Sie suchen einen Fotografen, der schöne Motive professionell belichten kann? Einen Fotografen, der auch bei großen Veranstaltungen, Reportagen, Events, Konferenzen, Hochzeiten, Partys, großen Festen oder Feiern für das richtige Licht sorgt, dann sind Sie bei mir richtig. Ob Passfotos, Bewerbungsfotos, Hochzeitsfotos, Portraits, … Fotostudio Llemadeo, Ihr Fotograf in Bochum mit einem professionellen Fotostudio, für die professionelle Fotografie. Passfotos Bewerbungsfotos Hochzeitsfotos Portraits Kinderfotos Fotostudio Llemadeo – Fotograf Bochum Ob bei mir im Fotostudio oder bei Ihnen vor Ort, Ich rücke auch Sie ins rechte Licht. Sie benötigen ein paar hübsche Aufnahmen von sich, Ihrer Familie, einer Veranstaltung oder benötigen: Fotografie Llemadeo – Fotograf Bochum – ein Portrait – Fotoportrait – Passfotos – Bewerbungsfotos – Hochzeitsfotos (Kirche – Standesamt) – Kinderaufnahmen – Familienaufnahmen – Fotos zur Kommunion oder Fotos zur Konfirmation – eine Reproduktion (von alten Fotos bzw. Fotografien) – eine Veranstaltung (Konferenzen, ein Event, eine Party, …) – Aktfotos – Erotikfotos – Dessousfotos – eine Fotomontage – Fotocollage – einen Fotografen für Business Werbung – eine Foto Reportage – … Professionelle Fotos bzw. Fotografien müssen nicht teuer sein. Sie wollen mehr erfahren, dann gehen Sie bitte hier